De polarisatie neemt toe omdat mensen denken dat die toeneemt en omdat de media er niet over uitgepraat raken.
Zomaar een frisse, door onderzoek bewezen, stelling die gisteravond voorbij kwam tijdens een bijeenkomst in ‘Het Kerkje’ in Schijndel. Daar was een besloten, door Hart georganiseerde, bijeenkomst over polarisatie, geleid door filosoof Ralf Bodelier en mediawetenschapper Mirjam Vossen (foto).
Heftige discussie
Aanleiding voor de bijeenkomst was een heftige discussie op Facebook als gevolg van een artikel op de website van Hart over de verhuizing van asielzoekers in Schijndel. Er kwamen afgelopen voorjaar bijzonder heftige opmerkingen voorbij, waarbij Hart oproepen tot geweld verwijderde en op andere berichten probeerde feitelijk te reageren.

Het Kerkje waar gisteravond de bijeenkomst van Hart werd gehouden.
Toen de storm geluwd was, vroeg de raadsfractie zich af of ze er goed aan had gedaan door de discussie aan te gaan. Waarop vervolgens de vraag opborrelde hoe om te gaan met polarisatie. Het leidde tot de bijeenkomst van gisteren, met pakweg dertig gasten die op de een of andere manier in Meierijstad van doen hebben met polarisatie en er doorgaans wars van zijn.
Niet verkeerd
Ralf en Mirjam vormen met twee anderen het samenwerkingsverband CuriCos en hebben van polarisatie een van hun specialiteiten gemaakt. Ze vertelden de aanwezigen dat polariseren niet eens verkeerd hoeft te zijn (‘De tegenstanders van slavernij polariseerden, net als de voorstanders van vrouwenkiesrecht’) en dat het pas een probleem wordt als polarisatie leidt tot haat. ‘Affectieve polarisatie,’ noemt Mirjam dat.
En ook dan is er geen reden om de deur dicht te smijten. Want onder elk standpunt, hoe ogenschijnlijk extreem ook, liggen waarden besloten waar niks mis mee is. Zo komt een voorkeur voor veiligheid, zekerheid, betrouwbare regels en verbondenheid voort uit de wens om te behouden wat als goed wordt beschouwd.
Radicaler
En zo kan een ogenschijnlijk extreme of polariserende uitlating over asielzoekers voortkomen uit die waarde. Waarbij er meer waarden zijn dan ‘behoud’, leerden de toehoorders. Toehoorders, die daarna in groepjes zelf scherpe tegenstellingen bespraken en de waarden onder tegengestelde standpunten vonden. Plus de manier om er mee om te gaan.
Maar minstens zo belangrijker is de vaststelling dat Nederland niet meer gepolariseerd is dan twintig jaar geleden. De polarisatie krijgt wel meer aandacht en dat dreigt dan weer wel te leiden tot meer polarisatie. Wat ook waar is: politieke partijen worden in hun verkiezingsprogramma’s en uitingen radicaler. En dat helpt allemaal niet.
Wat wel helpt: gesprekken als gisteravond voeren.