Wéér een onderzoek over geiten

De eerste uitdaging voor het nieuwe college is al bekend: doorpakken op de problemen rond geitenhouderijen.

In een brief informeert het nog huidige college de gemeenteraad over de ‘geitenproblematiek’. Die problemen komen er op neer dat geiten veroorzakers zijn van longontsteking en dat is vervelend voor mensen die er in de buurt wonen. Hart is niet verbaasd, want raadpleegde in 2018 al een oud-GGD-directeur voor advies hierover.

Longonsteking

Het nieuwe onderzoek is het derde in een reeks. Het begon allemaal met een onderzoek over de vraag of er ziekten zijn die vaker voorkomen rond veehouderijen dan elders. Het antwoord is opmerkelijk. Want ja, het risico op longontsteking is hoger in de buurt van geitenhouderijen. Maar tegelijkertijd bleek dat wie van jongs af aan opgroeit in de buurt van zo’n bedrijf minder gevoelig wordt voor astma en allergieën.

In het jongste onderzoek is ingezoomd op de relatie longontsteking en geitenhouderijen. Na de vorige onderzoeken namen RIVM en andere organisaties al een voorschot op de resultaten. Ze gingen er vanuit dat ‘dat in het algemeen geldt dat mensen die rond geitenhouderijen wonen iets vaker longontsteking krijgen.’

Geruststellend

Iets vaker, dat klinkt geruststellend. Maar toen kwam derde onderzoek. Ons college schreef er een brief over aan de raad. Uit dit laatste onderzoek blijkt dat wie binnen 500 meter van een geitenhouderij woont, 73% meer kans op een longonsteking heeft dan elders. Wie piepjong of juist heel oud of anderszins kwetsbaar is, heeft wat meer kans en wie in de bloei van het leven is wat minder. Binnen 1 kilometer is de kans 19% hoger.

Voor wie zich afvraagt waarom het nooit meer gaat over de relatie geiten en q-koorts: door verplichte vaccinatie van melkgeiten en strenge hygiënemaatregelen is het risico sinds enkele jaren sterk afgenomen. Die afname kreeg helaas heel wat minder aandacht dan de q-koorts-uitbraken eerder.

Voor lief

Terug naar de longontsteking. In 2018 liet het college nog terecht weten dat het allemaal niet zo duidelijk was en dat het dus geen zin had ‘een hard afwegingskader’ te maken. ‘Een bepaalde onzekerheidsmarge moet voor lief worden genomen,’ staat in een memo van de gemeente uit die tijd.

De oplossing was toen: wie binnen een cirkel van twee kilometer rond een geitenhouderij een huis wil bouwen, wordt geïnformeerd over de mogelijke risico’s. Hart en D66 stelden er in die tijd kritische vragen over, maar Hart vindt inmiddels de aanpak van het college destijds juist. De strategie sloot namelijk aan bij wat toen bekend was over de risico’s.

Advies GGD

Dat was toen. Acht jaar later kan geen enkele gemeente er nog omheen: de relatie geitenhouderij en sterk verhoogde kans op longontsteking is met al die onderzoeken bewezen. Dat niet alleen: onze eigen GGD adviseert om geen huizen te bouwen binnen één kilometer afstand van zo’n bedrijf en de landelijke Gezondheidsraad zegt hetzelfde.

Voor het college is dit echter geen aanleiding om de aanpak te wijzigen. Wie in de buurt van een geitenbedrijf een huis wil bouwen, wordt geïnformeerd over de risico’s en dat was het dan. Dat lijkt kwalijk, want anders dan destijds is nu echt bekend dat het risico op longontsteking fors is.

Lijkt. Dat verandert namelijk als we andere belangen in ogenschouw nemen.

Olland

De adviezen van de Gezondheidsraad en de GGD leiden er toe dat er in Olland geen enkele woning bij komt. Het dorp ligt namelijk helemaal in twee cirkels van 500 meter rond geitenhouderijen. De gevolgen van zo’n bouwstop zijn enorm.

Dorpen onder de tweeduizend inwoners hebben het knap lastig om voorzieningen als een school, dorpshuis, sportclub en winkel overeind te houden. Olland móet daarom groeien en dus moet er worden gebouwd.

De drie Meierijstadse geitenhouderijen en de cirkels van 1 km om die bedrijven.

Het enige wat Hart in de opstelling van het college nog mist is de erkenning dat de gemeente moet kiezen tussen twee kwaden en dat wordt gekozen voor het belang van woningbouw. ‘Zeg dat gewoon,’ zegt Hart-raadslid Laurens van Voorst. ‘En laat de raad die keuze steunen. Maak een raadsvoorstel over de consequenties van het nieuwste onderzoek. Het is alleen maar fijn als het college door een raadsmeerderheid wordt gesteund.’

Mogelijk dat het allemaal nog gaat gebeuren, want het college kondigt aan een onderzoek uit te voeren naar de vraag ‘of we de uitgangspunten moeten aanpassen en beter kunnen afstemmen op de nieuwste inzichten.’ Daarna is het voor het nieuwe college een kwestie van doorpakken: voor eens en altijd bouwvrije zones rond geitenbedrijven of de risico’s voor lief nemen en Olland redden.